เป็นธรรมดาที่เมื่อถึงวัยหนึ่งเด็กจะมีพฤติกรรม “หวงของ” และมีคำพูดติดปากว่า “นี่ของหนู” “นั่นของหนู”
หากใครไปแย่งของของเขา เขาจะโกรธ และแย่งกลับ
หากเห็นเด็กคนอื่นมี ในสิ่งที่เขาไม่มี หรือกระทั่งสิ่งที่เขามีอยู่แล้ว เขาก็ยังอยากจะยึดเอาของสิ่งนั้นมาเป็นของตัว
การฝึกให้เขารู้จักแบ่งปัน ทั้งสิ่งของและความรักให้แก่ผู้อื่นจึงควรเริ่มตั้งแต่วัยนี้
การเปิดโอกาสให้เด็กได้เล่นกับเพื่อนวัยไล่เลี่ยกันจะช่วยให้เด็กได้เรียนรู้ถึงความรัก การแบ่งปัน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น แต่เอาเข้าจริงสิ่งที่เกิดขึ้นมักตรงกันข้าม
ดังนั้น หากจะฝึกให้ลูกรู้จักแบ่งปัน ควรเลือกของเล่นที่พวกเขาสามารถแบ่งกันเล่นได้ เป็นของเล่นที่ต้องเล่นด้วยกันจึงจะสนุก อย่างชุดเครื่องครัว ชุดอาหาร หรือสวนสัตว์ แค่มีของเล่นวางไว้ พวกเขาก็จะเรียนรู้ด้วยตัวเองทันทีว่าจะจัดการกับมันอย่างไร
แต่คุณก็ต้องคอยดูอยู่ใกล้ๆ และเข้าไปไกล่เกลี่ยทันทีที่พวกเขาเริ่มมีปัญหา บางครั้งคุณอาจต้องร่วมวงเล่นกับเขาด้วย เพราะหากปล่อยให้เล่นกันเอง แค่ไม่กี่นาทีก็อาจทะเลาะกันได้ ระหว่างที่เล่นด้วยกันคุณควรเป็นคนกลางคอยดูแลไม่ให้ใครทำผิดกติกา
เมื่อทำเช่นนี้บ่อยๆ เจ้าตัวเล็กก็จะชินกับการเล่นกับเพื่อนอย่างถูกวิธี และจะเล่นกันเองได้นานขึ้น
เมื่อเขารู้จักเล่นด้วยกัน แบ่งของเล่นที่มีหลายๆ ชิ้นแล้ว ทีนี้ทดลองให้พวกเขาอยู่กับของเล่นชิ้นเดียวดูบ้าง แรกๆ เขาอาจจะลองหยั่งเชิงกันดูว่า นี่ของใคร อีกฝ่ายอยากเล่นด้วยมั้ย แต่เชื่อเถอะกว่า เพียงครู่เดียวเขาก็จะเล่นด้วยกันได้อย่างสนุกสนาน
การหากิจกรรมที่เขาทำร่วมกันได้ก็เป็นวิธีการหนึ่ง อย่างการช่วยกันรดน้ำต้นไม้ ถือโอกาสสอนเขาว่า ต้นไม้ที่ปลูกด้วยกันไม่ได้เป็นของใคร ต้นไม้มีชีวิตของเขา แต่เราต้องช่วยกันดูแล
กิจกรรมนี้เด็กๆ จะได้เรียนรู้ว่าทุกอย่างไม่จำเป็นต้องเป็นของเขาเพียงคนเดียว
แต่ถ้าคุณแม่แสดงความใส่ใจคนใดคนหนึ่งมากกว่ากันล่ะก็ ระวังเจ้าตัวเล็กอีกคนจะน้อยใจนะ
ถึงจะผ่านขั้นตอนฝึกการรู้จักแบ่งปันมาแล้ว เหตุกระทบกระทั่งกันระหว่างเด็กๆ ก็ยังคงเกิดขึ้นได้เสมอ ทางที่ดีหากมีการทะเลาะกันเกิดขึ้น ควรเบี่ยงเบนความสนใจของพวกเขาเขาไปยังเรื่องอื่นก่อน
พอทั้งสองฝ่ายสงบลงแล้ว ต้องรีบสอบสวนเหตุการณ์ ก่อนที่พวกเขาจะลืมว่าเกิดอะไรขึ้น และใครเป็นฝ่ายทำไม่ถูก เช่น ถ้ามีการแย่งของเล่นกัน ก็ค่อยๆ บอกให้เขารู้ว่า สิทธิของเขามีแค่ไหน ของที่เป็นของคนอื่น เขาจะแย่งมาเฉยๆ ไม่ได้ ต้องขออนุญาตเจ้าของก่อน สอนให้ทั้งสองฝ่ายรู้จักการระงับความอยากได้ และชี้ให้เขาเห็นว่า เล่นด้วยกันกับคนอื่นสนุกกว่าเล่นคนเดียว
ล้อมกรอ
เด็กก็ไม่ต่างจากต้นไม้ที่ต้องการการดน้ำพรวนดิน หากปล่อยให้ต้นไม้เติบโดโดยปราศจาการใส่ใจดูแล แม้ต้นไม้นั้นจะเติบโตขึ้นได้แต่อาจไม่งอกงามเท่าที่ควร
การรู้จักแบ่งปัน ไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นเองง่ายๆ เพราะตามธรรมชาติของเด็กจะมีความหวงของของตนอยู่ในตัว ดังนั้น คุณจึงต้องฝึกให้ลูกรู้จักแบ่งปันจนเป็นนิสัย ซึ่งสิ่งนี้นอจจากจะทำให้เขาเติบโตขึ้นเป็นคนที่มีน้ำใจ แล้ว จะทำให้เขาและสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุขในอนาคตอีกด้วย
ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสาร M&C แม่และเด็ก
ปีที่ 32 ฉบับที่ 450 สิงหาคม 2552
